#यादृच्छीक
#nostalgia
#native
#गाव
#nativism
" किनशीचा चौक"
मारुतीच्या देवळाफूडं त्यो माणूस बनेलवर उबा व्हता. त्यजी तब्येत लय जोरात हुती. सगळी माणसं त्यज्याकड बगत व्हती. मग त्यनं त्यज्याबरच्या पोराला बोलावलं अन त्यज्या हातातल्या पत्र्याच्या डब्यातन यक काचची बाटली काडली. डाव्या हाताव त्यातलं पाण्यासारक कायतरी घिऊन उजव्या हाताच्या बोटानं दाताला घासलं. मग त्यो देवळाफुडच्या पटांगणात आला. तित यका बारक्या ट्रॅकटरला दाव्यानी बांधलं हुतं. त्यानं मग दातात दावं धरलं. त्या दाव्याची दुनी टोकं ट्रॅकटरला बांधली व्हती. माणसं चाट हुन बघाय लागली. त्यो दातात दाव धरून, तोंड फूड करून आणि रग लावाय पाय माग जोरात जमिनीत रऊन चालाय लागला. त्यानं ट्रॅकटर चांगलाच फुड वडत न्हेला. मंग सगळ्या माणसांनी टाळ्या वाजवल्या. टाळ्या वाजवत यकमेकांबर कायतरी बोलत, कदी चेष्टा करत माणसं त्या ताकदवान माणसाकड बघ हुती. मग त्यज्यासोबतच्या पोऱ्या ती औषदाची बाटली घिऊन लोकांच्यात फिरू लागला. त्यो ताकदवान माणूस वरडू लागला.
"बंदरछाप सुलोचन....दाताला लावा, माज्यासारक दात व्हत्याल....यकच नंबर...बंदरछाप सुलोचन...."
माणसं नुसती बाटली हातात घ्यायची पण कुणी इकत घित नव्हतं. जर कुणी बघाय घितली तर जुडीदार त्यजी चेष्टा करायचं. मग बाटली घेणारा लाजून बाटली परत करायचा.
ताकदवान माणूस ही सगळं बगत वरडत व्हता.
वडाप डायवर इजूदादांनी बाटली बघाय घितली. गावात पांढरा लेंगा- सदरा-गांदी टुपी अन नवी रंगीत कपडी ह्या दुनी कपड्यांच्या मदला प्रकार असणारी पांडरी पॅन्ट अन पांडरा शर्ट घालणारी सत्तरच्या दशकातली लोकं हुती. मजी रंगीत घायल्यासारकी लय फॅशन नको अन लय - मजी पाक लेंगा सदरा पण नको. दादा तसली मदली कपडी घालायचं. त्यांच्या शर्टची वरची दोन बटण निहमी उघडी असायची. दादा पांढऱ्या केसात यकदम कलप नको म्हणून म्हिनदी लावायचं. ती म्हिनदी निम्मी उडून वरनं थुडी तांबडी आणि आत पांढरी आशी दादांची केस दिसत व्हती. दादा देवळाच्या कट्ट्यावर बसलं हुतं.
तर काय सांगत हुतु...हा! डायवर दादांनी ती बाटली बघाय घितली तसा त्यो ताकदवान त्यांच्याकडं आला. त्यांनी दादांला बाटली उघडून दाताला लावून बघाय लावली. दादांनी बाटली उघडून त्यातलं सुलोचन डाव्या हातात घ्येतलं अन उजव्या बोटान दाताला लावलं. जस दादांनी ते सुलोचन दाताला लावलं तस तोंड लय बेकार कसनुस करून ते तोंडातलं सुलोचन थुकलं. तशी सगळी माणसं हासाय लागली. मग त्यो ताकदवान माणूस पण हासला अन मग त्यानं दादांना विचारलं.
"काय? कसं लागतंय?"
दादा, "लका लय की कडूय..."
मग ताकदवान म्हणाला, "व्हय कडू असणारच. कारण त्यात लय यगळी यगळी जडीबुटीय...त्यात कडुलिंब पणय...ही जडिबुटी हुडकून हुडकून गोळा किलीय... म्हणून म्हणतुय घ्या....परत तुमच्या गावात ईल का म्हायती नाय....फक्त पाच रूपायला बाटली....घ्या....माझ्यागत मजबूत दात व्हत्याल....बंदरछाप सुलोचन..."
त्यो ताकदवान असं म्हणल्यावर मग लय लोकांनी बाटली घितली.
किनशीच्या चौकात आसली लय मानस ययची पयली. कायकाय करामती घिऊन ययची. पुण्याला जाणारा नवा स्टेट हायवे जसा किनशीतुन गेला तशी चौकाची मजाच गिली.
इजूदादांची जमीन रस्त्यात गिली. त्यांला लै पैसा मिळाला. त्यांनी रस्त्याच्या बाजूला झालेल्या शॉपिंग सेंटरमदी यक गाळा घ्येतला. त्यात दादांनी बारका मॉलच टाकला. त्यात दहा प्रकारचं ब्रशच हुतं - कोलगेट, पेपसोडेंट, ओरल बी, सेनसोडायन आणि प्रत्येक ब्रँडच चार-पाच प्रकार. पेष्टा पण लय व्हत्या - कडुलिंबाची, आयुर्वेदिक, कोळशाची, मिठाची, पांढरी, रंगीत. दादा आता सगळी केसं कलप करायचं. त्यांनी त्यांच्या नातूला के टी यम गाडी घितली व्हती. नातूची केसं ह्या कानापसून ती त्या कानापर्यंत तासून कापलिली आणि वरची तशीच ठिवलीली हुती. त्यज्या गळ्यात सोन्याची चैन हुती. डोळ्यावर कायम त्रिकोणी-चौकोनी-षटकोनी आकाराचा आणि रंगीत काचंचा गॉगल असायचा. आप्रि आणि कुठतरी फाटल्याली जींची पॅन्ट आणि कडक पांढरा शर्ट नातू घालायचा. के टी यम गावात कुटतरी उभी करून दोस्तांकडून फोटू काढत नातू उबा असायचा. मग त्यो फोटो दोस्ताकडून ईडीट करून "somesh gome photography" आसं त्या फोटुत लिहून नातू "लडकी फिदा-भाऊंची हवा-attitude..." असल्या यमकजुळव्या वळी इंस्टाग्रामवर लिहायचा. अलीकडं नातू चालत चालत इतु आणि विडिओ शूटिंग कर्तु, त्यला गाणं चिकटावतू.... "ओ शेठ" वालं. नातू आताआता पुण्याच्या रस्त्याच्या बाजूच्या जिमनी इकणाऱ्या मॉन्टीदादाबर फिरत अस्तु. मॉन्टीदादा लय बेक्कार बेक्कार शिव्या दीतू. हाणामाऱ्या कर्तु. पोरांला लय आवाडतु त्यो. त्यजी वळक डायरेक साह्यबांबरय. मॉन्टीदादाच्या स्टेटसला त्यजे साह्यबांबरचे स्टेटस आस्त्यात.
किनशीत आता गरीब आन साद कुणीच ऱ्हाईलं नाय. संदयाकाळी चौकात दुकानं बंद झाल्यावर पोरं वळीनं बसल्याली आस्त्यात शॉपिंग सेंटरच्या बाहेर कट्ट्यावर... मोबाईलमदी डोकी घालुन. मदीच कोणतरी हासतं मग हासल्याला बाकीच्यांना मोबाईल दाखवतू, मग सगळी हासत्यात, मग परत सगळी त्या अंधारात, तोंडात त्यो पांढरा उजेड मुरवत बसत्यात....तास-दोन तास-तीन तास. त्यतला यकादा पिल्लुबर बोलत लांब उबा आस्तुय, हातात काटी घिऊन उगच जमिनीवर रेघुट्या मारत. कुणाचा बड्डे आसल तर गाडीवर केक कापत्यात...हुशार पण आस्त्यात कायकाय.येलॉन मस्क - टेस्लावर गप्पा मार्त्यात....मग सगळी घरी जात्यात, आणि जिऊन...परत आडवं हुन ऱ्हायलेला उजेड तोंडावर मुरवत बसत्यात. पिल्लुवाली पिल्लुबर चॅटिंग करत्यात.
गावात आमच्यासारकी ऐंशी - नव्वदच्या दशकातलीपण आस्त्यात. ती पण मोबाईल बगत्यात. त्यांला के टी यम वाल्यांसारकी केसांची लय फॅशन नाय जमत, लैत लै सोल्जर कट आस्तुय. आणि पांढरा शर्ट वाले आणि आप्रि जीन्स वाले ह्यांच्या मदली कपडी आस्त्यात. जीन्स आणि टीशर्ट न्हायतर ऍपलकट शर्ट. मोबाईल तर ही पण बगत बसत्यात. पण ही इन्स्टाग्रामवर लै नासत्यात.ह्यांला फेसबुक आवडतंय अजून. ह्यांच्या गप्पात एकदातरी लक्ष्या-अशोक सराप, प्रियदर्शनचे पिच्चर, शाळा, हिमेश असले विषय यत्यात.
त्या पोरांच्या पलीकडं मारुतीच्या कट्ट्यावर म्हूट्टी मानसपण बसत्यात. जिऊन निवांत तोंडात तंबाकू टाकून, मफलरी गुंडाळून गप्पा माराय बसत्यात ती. तीपण मोबाईल बघत्यात, युट्युबवरचं फेसबुकवरचं व्हाट्सअप्पवरचं व्हिडीओ बघत. मग कुठल्यातरी विषयावर गप्पा व्हत्याल. मग जशी रात्र हुईल तशा गप्पा चडत जात्यात. मग जुन्या आठवणी निगत्यात. लका तवा तसं हुतं. पयल असलं असायचं गावात. आपण आस केलं व्हतं. नकळत त्यांला बेकार वाटतं. पयल गाव नाय ऱ्हाईल राव. कदिकदी सगळ्यांलाच बेकार वाटतं. मग सगळी चौकागत गप बसत्यात. मग घरी जात्यात.
सगळी गेल्याव चौकात नुसत्या लायटी, रस्ता, झाडं नवी अन जुनी दुकानं ऱ्हात्यात. तवा जुन्या चौकाचा कुठंतरी आदिमदी शिल्लक ऱ्हायलेला म्हातारा भाग, लेंगा- सदरा- टुपी घातलेल्या माणसांची आठवण काढत बसलेला आस्तुय. ती लुंगी सदरा टुपी घालणारी चौकातली माणसं, ज्यांनी चौकात पयल्यांदा डांबर पडताना बगीतलं व्हतं. ज्यांच्या काळात गावात चुवीस तास लाईटपण नसायची. ज्यांनी चौकात लाईटचं खांब बसताना बघितल्यात. ज्यांच्या गप्पा शिती अन लयत लय राजकारण ह्यावर असायच्या. आदिमदी शिल्लक रस्त्यासारकी ती माणसं शिल्लक ऱ्हायली व्हती गावात. पांढऱ्या कपड्यांपासून ती इंस्टाग्रामवरल्या रंगीत फोटोपर्यंत आणि कडुलिंब ते बंदरछाप सुलोचन ते कोलगेटपर्यंत गाव लै बदाललं व्हतं.
© अभिजित कदम.
