कुणी आहे का?

पावसाळ्याचे दिवस होते, बाहेरच्या ढगांमुळं आणि होस्टेलच्या मूळच्याच कोंदटपणामुळं रूममध्ये अंधार झाला होता, म्हणून त्यानं रुममधला बल्ब लावला होता. बल्बचा पिवळट पांढरा प्रकाश रूममध्ये साचला होता. चारजण दाटीवाटीनं झोपू शकतील एवढी ती रुम दोघांसाठी दिलेली होती. झोपल्यावर पायाखाली अर्धा माणूस जागा मोकळी राहील इतकी लांब होती खोली. एक दार, एक खिडकी होती. खिडकीला लहान आरसा बांधला होता. खिडकीत पॅराशूटची छोटी बॉटल आणि झटॅकचा लहान डबा होता. एक कंगवा होता. रूमच्या भिंतीतच कपाट होतं. त्याचं एक दार मोडलेलं होतं. आत दोन कप्प्यात पुस्तकं आणि वह्या अस्ताव्यस्त कोंबलेल्या होत्या. खालच्या कप्प्यात बॅगा होत्या, स्टीलचा रिकामा डबा होता. त्यातले चिवडा-लाडू आणल्या दिवशीच संपले होते. रुमचं दार उघडं होतं. दाराजवळ झाडू होता, सुपली होती, ३ चपला, एक स्पोर्ट शु, एक dms होता. दाराच्या विरुद्ध कोपऱ्यात टेबलखाली लोकसत्ताचा ढीग पडला होता. ढिगाशेजारी एक प्लॅस्टिकची बादली आणि त्यात अर्धी कापलेली पाण्याची बॉटल होती. टेबलवर हिटर पडला होता. टेबलच्यावर भिंतीवर गर्दीन कपडे अडकवलेले होते. कपाटाच्या विरुद्ध भिंतीवर करीनाचा, कतरिनाचा पेपरमधला कोरून कापलेला फोटो चिटकवलेला होता. तिथून थोड्या अंतरावर "आत्मविश्वासाची शक्ती" असं हेडिंग असलेला पेपरमधला लेख अर्धवट फाटलेल्या अवस्थेत चिटकवला होता. फिकट पिवळ्या रंगाच्या त्या भिंतीवर एवढया तीन स्पष्ट गोष्टी सोडल्या तर अशा बऱ्याच चिकटवलेल्या गोष्टी फाडून टाकल्याचे दर्शवणारे कोरे चौकोन होते, ज्यातून भिंतीचा जुना निळा रंग दिसत होता. खाली दोन गाद्या टाकलेल्या होत्या, बहुतेक एक-दोन आठवड्यापासून त्या तशाच अंथरलेल्या असाव्या.

दुपारी कॉलेज बुडवून तो manual आणि assignments लिहीत त्या गादीवर बसला होता. Assignments लिहून झाले होते. तो Manual मधल्या diagrams काढत होता. समोर एक manual उघडलेलं होतं. त्यात बघून बोथट टोक झालेल्या पेन्सिलन तो उभ्या आडव्या रेषा मारत diagram काढत होता. जीन्स आणि टीशर्ट घालूनच तो completion करत बसला होता. सबमिशनचा शेवटचा दिवस होता, आणि soil science चं सबमिशन केलं नाही तर इंटर्नल मार्क्स अजिबात मिळत नाहीत हे कॉलेजजाहीर होतं. पाचपर्यंत सर केबिनमध्ये असतात, नंतर घरी जातात.

त्याने घड्याळात पाहिलं. पावणेपाच झाले होते. त्याने शेवटची diagram पटकन काढली. नाव द्यायची राहिली होती, त्याने तसच manual बंद करून हातात घेतलं. पेन्सिल,पेन खिशात कोंबल. दुसरं manual कपाटात टाकलं. Assignment घेतली आणि उठून दारात आला. पायात सँडल चढवले आणि लॉबीतून पळतच होस्टेलच्या बाहेर आला. बाहेर ढग दाटून आल्यामुळं अंधार दाटला होता. लवकरच पाऊस पडेल अस वातावरण झालं होतं. हॉस्टेलपासून soil science department चालत दहा मिनिटाच्या अंतरावर होतं, पण पावसामुळं सर लवकर जाण्याची शक्यता वाटल्यामुळ तो पळतच निघाला. त्याला रस्त्यात कुणीतरी हाक मारली, पण तो तिकडं न बघता तसाच पळत गेला. रिमझिम पाऊस सुरू झाला. तो पळतच soil department समोर येऊन थांबला. जरा वेळ मोठ्याने श्वास घेत गुडघ्यावर हात टेकवून झुकून उभा राहिला. बारीक पाऊस पडत होता, पण तो मोठ्या चिंचेच्या झाडाखाली उभा होता, इतका भिजत नव्हता. त्याच्या समोर गेटच्या पलीकडं ती soil डिपार्टमेंट ची भव्य, सुंदर, दगडी इमारत पावसात भिजत उभी होती. इंग्रजांनी बांधलेली ती इमारत म्हणे दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात रेडक्रॉसने जखमी लोकांच्या उपचारासाठी तात्पुरती वापरली होती. इंग्रजांच्या उत्कृष्ट बांधकामाचा नमुना असलेली ती इमारत त्याच्यासमोर उभी होती. त्याचा श्वास आता संथ झाला.

तो गेटमधून आत गेला. मग पायऱ्या चढून व्हरांड्यात आला. इमारतीच्या दोन्ही बाजूनी बाहेरून बुरुजासारखा दिसणारा मनोरेवजा गोल जिना होता. त्या जिन्यावरून वर जाताना गोल फिरत जावं लागायचं. वर जाताना नागमोडी वळण घेणाऱ्या दगडी पायऱ्या आणि बाजूला दगडी भिंती होत्या. पायऱ्या चढताना वरून खाली कोण उतरतय किंवा खालून वर आपल्या मागून कोण येतंय कळत नसायचं. सरांची केबिन वरच्या मजल्यावर होती. जिना पटपट चढत त्यानं घड्याळ पाहिलं-पाच वाजतच आल्या होत्या. पाच वाजण्याच्या सुमार असला तरी सगळं चिडीचूप होतं. पाऊस आता वाढला होता, जोरात आवाज येऊ लागला. तो पटपट जिना चढताना त्याला त्याच्याच पावलांचा आवाज येत होता. तो वर पोहोचला, पळतच सरांच्या केबिनमध्ये घुसला. सर टेबलवरची पुस्तकं गोळा करत होते. कुणीतरी आल्याच लक्षात येऊन त्यांनी चष्म्यातून त्याच्याकडं पाहिलं, मग हातानं खून करून काय असं विचारल आणि हातातली पुस्तकं बाजूच्या कपाटात ठेवली.

तो बोलला , "सर.....सबमिशन..."

सरांच्या कपाळावर आठ्या पसरल्या. सर बोलले, "लवकर आलास..."

मग जरा त्रासून लगेच म्हणाले, " आणा इकडं"

त्यानं assignment चे ताव आणि manual सरांकडं दिलं. सरांनी त्याच्याकडं वैतागून पाहिलं आणि तो गठ्ठा कपाटात ठेवला.

तो थँक्स बोलून गॅलरीत आला. निश्वास सोडला. मग जिन्याकडं चालत निघाला. मागं कुलुप लावल्याचा आवाज आला. त्यानं मागं वळून पाहिलं, सर कुलूप लावून तो चाललेल्या जिन्याच्या विरुद्ध जिन्याकडं निघाले. वरच्या मजल्यावर फक्त सरांचीच केबिन उघडी होती. आता तीपण बंद झाली. सरांच्या एका हातात हँडबॅग होती. तो थांबला. सर जाईपर्यंत थांबला. सर जिन्यातून दिसेनासे झाले. सर गेल्यावर त्या गॅलरीत तो एकटाच राहिला. बाहेर जोरात पाऊस पडतच होता. तो गॅलरीत उभा राहून खाली पाहू लागला. खाली सर पळत त्यांच्या कारजवळ गेले, आणि दार उघडून आत बसले. कारची लाईट लागली, त्या प्रकाशात जोरात पडणाऱ्या पावसाच्या तिरकस रेषा दिसत होत्या. सरांची गाडी गेली. तो तसाच पाऊस बघत थांबला. मग पुन्हा जिन्याकडं जायला वळाला आणि जागेवरच थबकला. त्याचे डोळे भीतीयुक्त आश्चर्याने विस्फारले. तो ज्या जिन्याकडं निघाला होता त्या जिन्यात एक उंच धिप्पाड आकृती उभी आल्यासारखी त्याला अस्पष्ट दिसली. त्याचा घसा कोरडा पडला. तो सर खाली गेले त्या जिन्याकडं जायला वळला आणि पळतच जिन्याकडं गेला. जिन्यात जाण्याआधी त्यानं माग पाहिलं तर कुणीच नव्हतं. तो थांबला. तिथं कुलर होता. तसल्या पावसात त्याला तहान लागली होती. त्यानं त्या जिन्याकडं पाहतच पटकन ग्लासमध्ये पाणी घेतलं आणि गटगट पिऊन टाकलं. ग्लास ठेऊन तो जिन्यातून खाली पळत निघाला. त्याच्या अंगावर काटा आला होता. पळता पळता पायरीचा अंदाज चुकून तो पडला. भिंतीवर डोकं आपटलं. जोरात लागलं. डोळे उघडले, समोर पुन्हा ती आकृती अस्पष्ट दिसली. त्याच्या एकदम समोरच होती. त्याचे डोळे मिटले.

त्याने डोळे उघडले आणि उजेडामुळं लगेच झाकले. मग डोळ्यासमोर हात धरून अर्धवट उघडले. हात बाजूला सारला. डोळ्यासमोर झाडाच्या फांद्यातून सूर्याची किरणं डोळ्यावर येत होती. तो जमिनीवर झोपला होता. मग तो उठून बसला. तो soil science department च्या समोर होता. तो उठला. डोकं प्रचंड दुखत असल्याचं त्याला जाणवलं. दुपार झाली होती. सगळीकडं ऊन पडलं होतं. तो आजूबाजूला पाहू लागला. इमारत, तिच्यासमोरच गेट, गेटबाहेर रस्ता सगळं होतं. पण कुणीच माणूस दिसत नव्हतं. त्यानं घड्याळ पाहिलं. घड्याळ फुटलं होतं. त्याला काही समजेना. डोकं दुखतच होत. तो गेटमधून बाहेर रस्त्यावर आला. रस्त्याच्या दोन्ही बाजूला रस्ते संपेपर्यंत पाहिलं. कुणीच माणूस दिसत नव्हता. तो पळत जवळच असलेल्या कॉलेजच्या मेन बिल्डिंगकड गेला. तिथंही कुणीच नव्हतं. त्यानं क्लासरूम्समध्ये डोकावून पाहिलं. आत कुणीच नव्हतं. त्याला काहीच समजेनास झालं. डोकं दुखतच होतं. तो मेन बिल्डिंगच्या समोरच्या लॉनमध्ये आला. गोल फिरून सगळीकडं नीट पाहिलं. कुठंच कुणीच माणूस नव्हतं. त्यानं मेन बिल्डिंगच्या डोमच्या बरोबर खाली असलेल्या मोठ्या घड्याळात पाहिलं. त्या घड्याळात काटेच नव्हते! सगळा कॉलेजचा कॅम्पस सुन्न होता. तो ग्राउंडवर गेला, मग कँटीनमध्ये, मग स्टोर्समध्ये... एकही माणूस दिसला नाही. तो होस्टेलकडं पळत गेला. हॉस्टेलपर्यंतच्या रस्त्यातही कुणीच दिसलं नाही.
हॉस्टेलबाहेरही नाही. तो पळत आत गेला. आत पहिल्या रूममध्ये शिरला, आत कुणी नव्हतं. मग अजून ४-५ रूममध्ये जाऊन पाहिलं. कुणीच नव्हतं. तो लॉबीत आला आणि जोरात ओरडला....

"कुणी आहे का???????????"

त्याला त्याचाच आवाज परत ऐकू आला. मग शांत. कॉमन बाथरूममधून पाण्याचे ठिपके पडण्याचा आवाज येत होता फक्त.

टप... टप... टप...


- अभिजीत.

#random
#यादृच्छीक

abhi0118/04

लिंकनंतर

*लिंकनंतर*

#random
#यादृच्छीक

त्यानं खाडकन फोन आपटला. पुन्हा एकदा मार्केटिंग करताना पलीकडून शिव्या खाव्या लागल्या होत्या. कितीही आदरपूर्वक बोला, एकतर पॉलिसीच नाव ऐकलं तरी फोन कट करतात लोक, कधी not interested तर आत्ता मिळाली तशी शिवी मिळते कधी कधी. तो मनातच एकदोन शिव्या हासडत विचार करत बसला. त्याला वैताग आला होता,पण तीनदा आधीचे जॉब सोडून बऱ्याच दिवसांनी कसंतरी हे काम मिळालं होतं. पर्याय नव्हता. डोक्याला हात लावून जरावेळ खुर्चीत तसाच बसून राहिला. मग खुर्चीत मागं रेलून बसला, हात डोक्यामागं बांधून सिलिंग फॅनकडं पाहत राहिला. मग भिंतीवरील घड्याळाकडं पाहिलं अकरा वाजले होते. कपाळावर मघापासून आठयांच पसरलेलं जाळं तसंच होतं. जरावेळान त्यानं टेबलावरील मोबाईल घेतला. Whatsapp चे मेसेजेस अनरीड करत बसला, पण वाचत नव्हता. फक्त इनबॉक्स clear केलं. मग फेसबुकवर स्क्रोल करत राहिला. फक्त डोळे त्या स्क्रीनवर होते. त्याच्या डोक्यात अजून मघाचा कॉल घुमत होता बहुतेक, कारण नेहमी ज्या पेजच्या प्रत्येक मिम्सच्या पोस्टवर एकटाच गालात किंवा जोरात हसणारा तो आज त्या पेजचे 3 मिम्स पाहूनही हसला नव्हता. कपाळावरील आठ्या तशाच होत्या. शेवटी त्यानं वैतागून मोबाईल परत टेबलवर ठेवून दिला. टेबलावरील फोनकडं एकदा पाहिलं.

"क्रिकेटर होणार...? ख्या ख्या ख्या"

बारावीत वर्गात गेस्टनी काय होणार या प्रश्नावर यानं दिलेल्या "क्रिकेटर" या उत्तरावर तो गेस्ट अस बोलून जोरात हसला होता, त्याच्या मागं वर्गातली मुलं आणि त्याचे सरसुद्धा हसले होते. त्याला अचानक तो प्रसंग आठवला. मनात एक शिवी हसडली. कपाळावर आठ्या तशाच होत्या. तो खुर्चीत डोक्यामाग हात बांधून रेलून बसला आणि पुन्हा सिलिंग फॅनकडं पाहत राहिला. Whatsapp च्या मेसेजच्या एकदम 5-6 नोटिफिक्शन्स वाजल्या. त्यानं मोबाईल हातात घेतला आणि मेसेज पाहू लागला. " KINGS 2014" ग्रुपवर कुणीतरी कसल्यातरी accident चे 5-6 फोटो टाकले होते आणि वर काहीतरी लिहिलं होतं. वैतागान तो होम्सक्रीनच बटन दाबणार इतक्यात आणखी एक मेसेज आला.

मनःशांती हवीय?
खालील लिंकवर क्लिक करा.

आणि पुढच्याच क्षणी मेसेज आला,

pls ignore, sent by mistake.

त्यानं त्या लिंकवर बोट टेकवलं.

***

भिंतीवरील घड्याळात सव्वाचार वाजले होते.
त्याच्या टेबलजवळ खूप लोक जमले होते. कुणी त्याचं तोंड हलवून पाहत होतं, 2-3 जणं त्याच्याशी बोलण्याचा प्रयत्न करत होते.पण तो गप्पच, नुसता बघत होता सगळ्यांकड. त्याच्या तोंडावर दोनदा पाणी मारलं होतं, त्यामुळं त्याच तोंड भिजल होतं. त्याच्या भोवतीच्या गर्दीच्या मागं घोळक्यात दबकी चर्चा चालू होती, सगळ्यांच्या चेहऱ्यावर आश्चर्याचे भाव होते. तो फक्त सगळ्यांकड पाहत होता. त्याच्या कपाळावर आठ्या नव्हत्या किंवा चेहऱ्यावर कसलाच भाव नव्हता. तो कोऱ्या चेहऱ्याने सगळ्यांकड फक्त पहात होता. त्याचा श्वास चालू होता. कुणीतरी त्याच्या गालात हलकी चापट मारली, तर तो त्याच शून्य चेहऱ्याने त्याच्याकडं पाहू लागला. श्वास त्याच संथ गतीनं चालू होता. त्याच्यासमोर त्या गर्दीचा खूप गोंगाट चालू होता. तो त्याच नजरेनं सगळ्यांकड पहात खुर्चीत बसलेला होता. त्याचे दोन्ही हात टेबलवर पसरलेले होते. त्या गडबडीत त्याचा मोबाईल टेबलवरून खाली पडलेला होता.


- अभिजीत.

लिफ्टखाली काहीच नाही.

पावणेसहा झाले. बायोमेट्रिक मशीन जवळ गर्दी जमली होती. लाईनच लागली होती. त्याचा नंबर आल्यावर त्यानं thumb केला. (thumb करणे : बायोमेट्रिक मशीन वर उपस्थिती नोंदवणे) त्यानं निळा मिक्रोचेक्सचा शर्ट, काळी पॅन्ट आणि चॉकलेटी शूज (सगळं इंटरव्यूच्या वेळी विकत घेतलेलं) घातले होते. पाठीवर एका खांद्यात अडकवलेली सॅक लटकत होती. तो लिफ्टपाशी आला. तिथंही लोक लिफ्टची वाट बघत उभे होते. विनाफ्रेमचा चष्मा घातलेल्या मॅडम स्तब्ध एकटक लिफ्टच्या दाराच्या बाजूच्या आकड्यांकडं पाहत उभ्या होत्या. बाजूच्या पायऱ्यांवर दोघे उभे होते. त्यातला एकाने खाली उभ्या तिसऱ्याबद्दल काहीतरी बोलून दुसऱ्याला टाळी दिली. दोघ जोरात हसले. तिसरा आलेला राग लपवत त्याने चेष्टा कशी मनावर घेतली नाही हे दाखवण्यासाठी ओढून ताणून हसला. लिफ्टबघ्या मॅडमच्या पलीकडं एक मुलगी दुसरीची पर्स हातात घेऊन " कसली भारीय !" असा इर्षायूक्त भाव चेहऱ्यावर आणून दुसरीशी काहीतरी बोलत होती. दरम्यान लिफ्ट वर आली. आत कुणीच नव्हतं. लिफ्टबघ्या मॅडम पहिल्यांदा आत गेल्या. मग त्या दोघी आत गेल्या. मग तो आणि शेवटी तिघे आत गेले. त्याने लिफ्टचं दार बंद केलं. मॅडमनी ग्राऊंडफ्लोअरच बटन दाबलं. 3...2...1....0. लिफ्ट थांबली. "ग्राउंड फ्लोअर" लिफ्टमधील रेकॉर्डिंग वाजू लागली. त्यानं दार उघडलं आणि....

....समोर गडद अंधार होता, काहीच दिसत नव्हतं. दोन-तीन सेकंद तो तसाच बाहेर बघत राहिला आणि अचानक लिफ्टमधून चर्रर्रर्र.. आवाज आला अन लगेच काच फुटल्यासारखा आवाज झाला आणि लिफ्टमधील वीज गेली,आतसुद्धा अंधार झाला... एक किंचाळी, एक-दोन भीतीने गाराठलेले "आ..." असे आवाज, मग नुसता गोंधळ..हे सगळं चालू असतानाच एका मोबाईलचा टॉर्च पेटला, मग आणखी एकदोन पेटले आणि क्षणातच सगळे बरोबरच विझले. अनेक अस्ताव्यस्त आवाज-गोंधळ-एखादा किंचाळीवजा आवाज. पुढचे दहा पंधरा सेकंद असं चाललं. मग पायाखालची जमीन (लिफ्टचं फ्लोअर) सरकली आणि सगळे ७-८ सेकंदासाठी प्रचंड वेगाने खाली अंधारात पडल्यासारखे खेचले गेले, पडताना प्रचंड किंचाळ्या ऐकू आल्या आणि पुढच्या क्षणाला सगळं शांत झालं. फक्त गडद काळा दिशाहीन, मितीहीन अंधार. कुठलाही आवाज नाही, कसलाही आकार नाही, कसलाही स्पर्श नाही, की कसली जाणीव नाही. ३ स्त्रिया नव्हत्या, ४ पुरुष नव्हते, काहीच शिल्लक राहिल नाही, फक्त काळ्या रंगाशिवाय. तोही निघून जाऊ लागला आणि मग शिल्लक काहीच राहिलं नाही, अगदी अवर्णनीय, अनाकलनीय, अस्तित्वहीन झालं सगळं...,

साळुंखी संध्याकाळी...

                     

१.शेवटचा तास..

शेवटचा तास होता. पोरांना ओरडून ओरडून सरांनी गप्प बसवलं होतं. सर खुर्चीत पाय लांब पसरून रेलून निवांत पेनने कान टोकरत बसले होते. ते कान टोकरनं त्यांना अत्यंत सुखावह वाटत असल्याचे भाव त्यांच्या चेहऱ्यावर पसरले होते. त्यांचे डोळे या प्रक्रियेच्या आनंदामुळे मिटले गेले होते. पहिल्या बकवरची पोर शांत असतात असं पूर्वी म्हटलं जाई. या वर्गातल्या सरांसमोरच्या पहिल्या बाकावर तिघ बसली होती. त्यातला एकजण वर्गातल्या कोपऱ्यात असलेलं कोळ्याच जाळ पाहत बसला होता. जाळं पाहताना त्याचं तोंड नकळत उघडलं होतं. त्या बाकावरील उरलेली दोघ सरांकडं पाहून एकमेकांच्या कानात काहीतरी बोलून तोंड दाबून हसू आवरत होती. मग मधल्यानं कोळ्याच्या जाळ्याकडं बघत बसलेल्याकडं पाहिलं. आणि त्याच्या उघडलेल्या तोंडात पेन्सिल टाकली. तशी ती दोघ पुन्हा तोंड दाबून हसू रोखू लागली. कोळीजाळंबघ्या मुलानं रागानं आणि प्रतिक्षिप्त क्रियेत झटकल्यासारखी पेन्सिल तोंडातून फेकून दिली ती सरांच्या बाजूला जाऊन पडली. किंचित आवाज झाला. सरांनी डोळे उघडल्यासारखे करून पुन्हा झाकले. मग मधल्याने जाळंबघ्या मित्राच्या खांद्यावर हात टाकून त्याचा राग घालवण्याचा प्रयत्न केला. आणि त्याच्या कानात हसू दाबत काहीतरी सांगितलं. तसा तो जाळीबघ्या हसू दाबण्याचा नादात जोरातच हसला. मग बाजूचे दोघेपण हसले. मग सगळा वर्ग हसला. दरम्यान सर दचकून जागे झाले. तपासाअंती बाजूच्या बाकवरील मुलींची साक्ष विचारात घेऊन सरांनी पुढच्या बाकावरील तिघांना दातओठ खात पाचपाच छड्या दिल्या. आयायायाया हा शब्द वेगवेगळ्या प्रकारात तिघांनी ओरडत हात झटकला.

२. लेंगावाला - शेळीवाला.

मुलांच्या हसण्याचा आवाज ऐकून वर्गाच्या खिडकीवर बसलेली साळुंखी उडून गुलमोहराच्या झाडावर जाऊन बसली. झाड शाळेमागच्या मारुतीच्या देवळाजवळ होतं. झाडाखाली दुपारपासून पांढरा लेंगा सदरा घातलेला माणूस अस्ताव्यस्त पडला होता. कपडे मातीत लोळल्यान मळले होते. बाजूला सायकल पडली होती. सायकलला अडकवलेली पोत्याची पिशवी खाली पडली होती, मोकळीक होती. गावातच बनवून घेतलेली जाड लेदरची चप्पल एका पायातून पडली होती, दुसऱ्या पायात अर्धी अडकली होती. त्याचा तोंडावर माशा बसत होत्या. चरायला नेलेल्या शेळ्या माघारी घेऊन येणारा दुसरा माणूस गुलमोहराजवळ आला. त्यानं डोक्यावर फाटक कापड कसतरी गुंडाळल होतं. दोन्ही हाताचे कोपर मागे घेऊन त्यात लांब काठी अडकवली होती. अंगात जुना मळका सदरा होता आणि काळी जुनी, फडायला काढलेली आपरी पॅन्ट होती. पायात जाड गावातच बनवून घेतलेल्या वहाणा होत्या. ओठांखाली तंबाखू चघळत खुरटी वाढलेली दाढी खाजवत तो शेळीवला त्या पसरलेल्या लेंगावाल्याजवळ आला. हातातली काठी त्या पसरलेल्या लेंगावाल्याच्या पाठीवर हलकेच आपटत तो तंबाखूची पिंक टाकत ओरडला ," आरं उट की लका, दिस मावळाय आला की....आयला शेरड रानात न्हेताना जी उताणा पडलाय...आजून सूद नाय आली वय तुला.....ए" असं म्हणून तो जोरात ओरडला आणि शाळा सुटल्याची घंटा झाली. पोरांचा गलका ऐकू येऊ लागला. शेळीवाला तोंडातल्या तोंडात शिवी हसडून पुढं गेला. एक कोकरू त्या लेंगावाल्याजवळ येऊन त्याच्या मातीत पडलेल्या हाताचा वास घेऊ लागलं. मग लेंगावाला डोळे किलकिले करून पाहू लागला.

लेटरबॉक्स

#letterbox

आज सकाळी ७ ला स्वारगेटवरून दादरला जाणाऱ्या शिवनेरीत बसलो. मला पुणे मुंबई प्रवास शिवनेरीत (विंडो सीट) करायला खुप आवडतो. आजपण विंडोसीट मिळाली. पुणे-मुंबई शिवनेरी विंडो सीट सकाळचा प्रवास !!! 😊
हेडफोन टाकून music player "shuffle मोड"वर ठेवला. पडदा बाजूला सारून त्या मोठया काचेतुन जागं होणारं पुणं पाहु लागलो. पुढं एका थांब्याजवळ बस थांबली. बाहेर फुटपाथवर एक letterbox दिसलं, in fact तो फुटपाथ त्या लेटरबॉक्सच्या बाजूनं बांधला होता. त्या लेटरबॉक्सनं मला एक गोष्ट सांगितली...

                                      " लेटरबॉक्स "

निवांत उठायचं म्हणुन ते गेला आठवडाभर अलार्म न लावता झोपत होते, पण तरीही त्यांना साडेपाचला जाग यायचीच. मग थोडावेळ कुस बदलण्यात घालवून ते उठायचेच. मग काहीतरी खुडबुड केल्यामुळं त्यांच्या "अगं ऐकलंस का" बारीक डोळ्यांनी त्यांच्याकडं पाहत जरा त्रासानेच म्हणायच्या ," अहो कायंय एवढ्या लवकर ? स्वतः झोपायचं नाय ... दुसऱ्यालपण झोपु द्यायचं नाय..." कधी नुसतं त्यांच्याकडं त्रासून पाहायच्या आणि तोंडात काहीतरी पुटपुटत पुन्हा झोपायच्या. गेला आठवडाभर हे चालु होतं.

आजपण ते साडेपाचला उठले. आवाज होणार नाही याची काळजी घेतली तरी दार उघडताना आवाज झालाच. "अगं ए" नी त्रासून पाहिलं आणि पुटपुटत पुन्हा झोपल्या. त्यांनी आवरलं. कानाला मफलर बांधला, हाफ स्वेटर घातला, पायात चपला घालुन ते बाहेर पडले. बाहेर थंडी वाजत होती, धुकं दाटलेलंच होतं. रस्ता मोकळाच होता. दोन्ही हात काखेत घालुन अंग चोरून ते रस्त्यावरून चालत स्टॅंडकडं निघाले.

गेल्याच आठवड्यात ते निवृत्त झाले होते. चार-पाच वर्षांपूर्वी त्यांच्या कार्यालयात computerisation झालं होतं. तेव्हा ते आणि त्यांच्याबर नोकरीला लागलेले त्यांचे समवयस्क सुरुवातीला खुपच चिंतेत असायचे. ज्यांना computer वापरता येत नाही त्यांना सक्तीची VRS घ्यावी लागणार अशा वावड्या उठल्या होत्या. नवीन आलेली मुलं मुली खुपंच सफाईन computer वापरायची. खटखट क्लिकक्लिक करायची. त्यांना आणि त्यांच्या समवयस्क मंडळींना या नव्या लोकांची ईर्षा वाटायची आणि कौतुकपण वाटायचं. नंतर सरसकट सगळ्यांनाच computer च प्रशिक्षण दिलं गेलं. VRS च्या वावड्या खोट्या असल्याचं समजल्यावर त्या सगळ्यांचा जीव भांड्यात पडला होता. त्यांच्यातली बरीच मंडळी निवांत झाली होती. गरजेपुरता computer काहींनी शिकला, तर  काही "आता एकदोन वर्षात retirement आलीय आता कशाला नुसती डोकेदुखी" म्हणुन आला दिवस ढकलत होती. नवी लोकंही त्यांना सांभाळून घेत होती.

ते मात्र computer शिकायच्या प्रयत्नात नेहमी असायचे. प्रशिक्षण त्यांनी मन लाऊन पूर्ण केलं होतं. नव्या लोकांइतका सफाईनं त्यांना computer नव्हता वापरता येत. पण ते प्रयत्न करायचे. नव्या लोकांकडं जाऊन जमत नाही ते शिकुन घ्यायचे. त्यांना सहानुभूती नको होती. Retirement च्या एक दीड वर्ष आधीपर्यंत ते चांगला computer वापरू लागले. computer शी जुळवून घेतलं होतं. त्यांचं मित्रमंडळ चहाला जमलं की "आपल्या वेळी असं होतं, आता खुप अवघड आहे" अशा चर्चा हमखास व्हायच्या. मग कधी त्यांच्या computerशी जुळवून घेण्याबद्दल इर्षायुक्त चेष्टावजा कौतुक व्हायचं.

निरोप समारंभाला ते कधी नाही ते सुट घालुन कार्यालयात आले होते. त्यांच्याबर आणखी दोघेजण निवृत्त होणार होते. सगळ्यांचा निरोप समारंभ एकत्रच घेतला होता. त्यावेळी ते जास्त बोलले नव्हते. मग त्यांच्या सेक्शनमध्ये त्यांनी सगळ्यांना छोटीशी ट्रीट दिली होती. तिथं त्यांचं सगळ्यांनी तोंडभरून कौतुक केलं. सेक्शनबाहेर जाण्याआधी त्यानी आपली जागा आणि computerकडं काही सेकंद पाहिलं. काहीतरी वाटलेलं त्यांनी डोळ्यात येऊ नाही. जाताना सेक्शनच्या शिपायाच्या हातात शंभरची नोट ठेऊन मागं न पाहता ते निघुन गेले होते.

Retirement नंतरचा हा आठवडा त्यांना खुप वाईट गेला होता. झोप नीट लागली नव्हती. चुकल्यासारखं वाटत होतं. सकाळी ऑफिसच्या सवयीप्रमाणं रोज जाग येत होती. मग ते उठुन चालत स्टॅंडकड जायचे. तिथं चहा घ्यायचे. पेपर आल्यावर पेपर घेऊन तिथंच चाळायचे आणि परत यायचे.

आज त्यांना जरा जास्तच अस्वस्थ वाटंत होतं. चहा पिऊन झाला होता. पेपर घेऊन येणाऱ्या बसची वाट पाहत ते उभे होते. डोक्यात उदासी दाटली होती. उगाच इकडंतिकडं पाहत ते उभे होते. त्यांचं लक्ष चहाच्या टपरीच्या पलीकडं असणाऱ्या लेटरबॉक्सकडं गेलं. फुटपाथवर रोवलेलं... नाही फुटपाथ त्याच्या बाजूनं बांधलेला. त्याच्या बाजूला झाडाची वाळलेली पानं पडली होती. त्याच्या डोक्यात विचार सुरू झाले. संदेशवहन आणि दळणवळण क्रांती होण्यापूर्वी या लाल डब्याला किती महत्व होतं. आपल्या माणसाला सुखदुःखाची बातमी कळवताना या लाल डब्याकडं किती विश्वासानं, किती आदरानं पाहिलं जायचं ! टेलिफोन आणि आता मोबाईल आल्यावर यांच्याकडं कुणी बघेनासं झालं. यालापण सक्तीच्या VRS ची भीती वाटली असेल का बरं? अजुन कुणी पत्रं पाठवत असेल का? अजुन हे लेटरबॉक्स काम करत असेल का?  का retire झालं असेल? retire झालं असलं तर याचं महत्व कमी होतं का? याच्याकडं कुणी पाहत तरी असेल का? याचं अस्तित्व कुणाला जाणवत असेल का? वापरात नाही म्हणुन कुणी याच्याकडं पाहतच नसेल काय? यांच्याकडंही उपकार केल्यासारख्या सहनभूतीनं लोकं पाहत असतील काय? पण या letterbox ला असल्या सहानुभूतीची गरज नाहीय. आणि आता काम नाही म्हणुन याला वाईट वाटायचं कारणंच काय? यान आयुष्यभर आपलं काम चोखपणे केलं असणार. अरे यांच्याकडं पाहुन तर असं वाटतंय याला आपल्या कर्तव्यपूर्तीचा अभिमान आहे.

कदाचित यामुळं तर फुटपाथ बांधताना याला उखडून काढलं नसावं? दूरसंचार क्रांती व्हायच्या आधी यानं खुप मोठं काम केलंय. हो, यानं स्वतःला बिचारं का समजावं बरं?

विचार करत करत ते त्या लेटरबॉक्सजवळ आले. त्या लेटरबॉक्सवरून त्यांनी हळुवार हात फिरवला. गालातल्या गालात हसले. कपाळावरच्या आठ्या गेल्या. पेपरवाल्याच्या हाकेने ते भानावर आले. मागे वळाले आणि पेपर घेऊन घराकडं निघाले.

क्लायमॅक्स : १

 सुरुवात :

त्याच्या डोक्यात विचार घुमत होते..बस (त्याच्या भाषेत एस टी,बस नावाला तो इतका comforteble नाहीय) पळत होती, रात्र त्याच्या आजुबाजुला अंधार साचवत होती,आणि तो तंद्री लागावी म्हणुनच चौरसियांची बासरी (मोबाइल-हेडफोन इ.) ऐकत होता. खरच मस्त तंद्री लागली होती त्याची..आणि डोक्यात विचार घुमत होते...लिहायच काय? लिहिण्या सारख घडलं तर होत खरं ("खरं" अस सारख म्हणायची त्याला सवय लागलीय अलिकडं ) ...तर सांगत काय होतो, लिहिण्यासारखं कायतरी घडल होत, त्याच्या मनात आणि बाहेरपण.. त्याचा विचार चालु होता...शेवट काय करायचा, तो जे फिक्शन लिहिणार होता त्याचा? त्याच्याकड़ 3 version होती... त्यानं पाहिलं version लिहायला सुरुवात केली...